Μόλις τώρα, εν έτει 2026, ήρθε η ιστορική στιγμή: ανακαλύψαμε το ρουσφέτι στην Ελλάδα. Μέχρι χθες ζούσαμε σε μια χώρα αγγελικά πλασμένη, όπου οι διορισμοί γίνονταν με διαφάνεια, οι εξυπηρετήσεις ήταν άγνωστη λέξη και οι πολιτικοί λειτουργούσαν με αυστηρά… εξεταστικά κριτήρια αξιοκρατίας.
Και ξαφνικά, το 2019, σαν να άνοιξε μια μαύρη τρύπα στο σύμπαν, γεννήθηκε το ρουσφέτι. Πριν από αυτό; Τίποτα. Ούτε ένα τηλεφώνημα, ούτε ένα «κοίτα να βοηθήσουμε το παιδί», ούτε μια «διευκόλυνση». Όλα καθαρά, κρυστάλλινα. Σκανδιναβία των Βαλκανίων.
Είναι πραγματικά συγκινητικό να βλέπεις πόσο γρήγορα γράφεται η ιστορία. Μέσα σε λίγα χρόνια μάθαμε ότι ένα φαινόμενο που περιγράφεται ήδη από τα χρόνια του Τρικούπη και του Δηλιγιάννη, εμφανίστηκε… προχθές. Σχεδόν μαζί με τα social media.
Αλλά ας μην είμαστε άδικοι. Κάθε εποχή έχει τα επιτεύγματά της. Άλλοι ανακάλυψαν τον ηλεκτρισμό, άλλοι το τηλέφωνο, κι εμείς το ρουσφέτι. Με μια μικρή καθυστέρηση, αλλά ποτέ δεν είναι αργά για την πρόοδο.
Και επειδή κάθε μεγάλη ανακάλυψη χρειάζεται και τη δική της επιστημονική τεκμηρίωση, ίσως θα έπρεπε να ιδρυθούν και τα πρώτα πανεπιστημιακά τμήματα «Ρουσφετολογίας». Με μεταπτυχιακά στην «Εφαρμοσμένη Εξυπηρέτηση» και διδακτορικά στη «Διαχείριση Ημετέρων». Να μπουν επιτέλους κάποια standards, να ξέρουμε κι εμείς οι αδαείς πώς γίνεται σωστά η δουλειά.
Διότι, όπως φαίνεται, τόσα χρόνια ζούσαμε μέσα σε μια παρεξήγηση. Νομίζαμε ότι το σύστημα είχε παθογένειες, ότι υπήρχαν διαχρονικές πρακτικές που αλλοίωναν την έννοια της ισονομίας. Λάθος. Όλα αυτά ήταν απλώς θεωρίες συνωμοσίας. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απλή: όλα ξεκίνησαν ξαφνικά, σχεδόν μεταφυσικά, μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Και βεβαίως, το επόμενο βήμα είναι να γραφτούν και τα σχολικά βιβλία με τη νέα αυτή γνώση. Να μαθαίνουν τα παιδιά ότι πριν το 2019 η Ελλάδα λειτουργούσε με απόλυτη θεσμική αρτιότητα και ότι κάπου εκεί, σε μια σκοτεινή καμπή της ιστορίας, εμφανίστηκε το φαινόμενο που τάραξε τα νερά. Να υπάρχει και ένα κεφάλαιο με τίτλο «Η πτώση από την αθωότητα».
Ίσως τότε καταφέρουμε να εξηγήσουμε και κάτι ακόμη πιο σύνθετο: πώς γίνεται μια κοινωνία να ανακαλύπτει κάθε τόσο από την αρχή τα ίδια της τα προβλήματα, με την ίδια έκπληξη, με την ίδια αφέλεια, με την ίδια βεβαιότητα ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».
Το μόνο που απομένει τώρα είναι να ανακαλύψουμε και κάτι άλλο εξίσου συγκλονιστικό: ότι η μνήμη σε αυτή τη χώρα έχει διάρκεια… μικρότερη από ένα δελτίο ειδήσεων.