Σε μια εφ’ όλης της ύλης τοποθέτηση για τις επικείμενες αλλαγές στον Καταστατικό Χάρτη της χώρας προχώρησε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, μέσω συνέντευξής του στην Εφημερίδα των Συντακτών. Ο πολύπειρος νομικός και πολιτικός αναλύει τις παθογένειες των προηγούμενων αναθεωρήσεων και ασκεί δριμεία κριτική στις προωθούμενες αλλαγές, εστιάζοντας στο άρθρο 86, στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και στην εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας.
Οι επιτυχημένες και οι προσχηματικές αναθεωρήσεις
Κάνοντας έναν ιστορικό απολογισμό, ο Προκόπης Παυλόπουλος χαρακτήρισε το Σύνταγμα του 1975 ως το μακροβιότερο και πληρέστερο στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Ωστόσο, διαχώρισε σαφώς τις τέσσερις αναθεωρήσεις που έχει υποστεί μέχρι σήμερα. Όπως τόνισε, μόνο οι αναθεωρήσεις του 2001 και του 2008 ολοκληρώθηκαν με πλήρη σεβασμό στο ρυθμιστικό πνεύμα του άρθρου 110. Αντίθετα, θεώρησε προβληματικές εκείνες του 1986 (η οποία εγκαθίδρυσε ένα αυστηρά πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα απομειώνοντας τον ρόλο του Προέδρου) και του 2019, η οποία κατήργησε την αυξημένη πλειοψηφία για την εκλογή Προέδρου, επιτρέποντας την ανάδειξή του ακόμη και από περιστασιακές κυβερνητικές πλειοψηφίες.
Σε ό,τι αφορά το σενάριο της «Βουλής της μίας ημέρας» —εάν δηλαδή προκύψουν εκλογές χωρίς σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης— ξεκαθάρισε πως η αναθεωρητική διαδικασία δεν ακυρώνεται. Βάσει τελεολογικής ερμηνείας, η ουσιαστική αρμοδιότητα απλώς μεταβιβάζεται στην επόμενη Βουλή που θα καταφέρει να λειτουργήσει πλήρως και να ολοκληρώσει το έργο.
Αποσύνδεση της Βουλής από τις ευθύνες υπουργών
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ακανθώδες άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Ο πρώην Πρόεδρος παραδέχθηκε ότι, παρά τη βελτίωση που επήλθε το 2001, η πρακτική εφαρμογή του από το κοινοβούλιο αποδείχθηκε προδήλως ανεπαρκής, γεννώντας στο κοινό αίσθημα ατιμωρησίας. Η λύση που προτείνει ενόψει της νέας αναθεώρησης είναι ριζική: Πλήρης αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία καταλογισμού ποινικών ευθυνών σε μέλη της κυβέρνησης και μεταφορά της αρμοδιότητας απευθείας στον αρμόδιο «φυσικό δικαστή».
Βολές για τη θητεία του Προέδρου και τη Δικαιοσύνη
Σχολιάζοντας τις πρόσφατες κυβερνητικές προτάσεις για καθιέρωση μίας, εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις. Σημείωσε πως το ζήτημα προκύπτει ακριβώς επειδή η αναθεώρηση του 2019 μετέτρεψε την προεδρική εκλογή σε πεδίο μικροκομματικών σκοπιμοτήτων, πλήττοντας τον υπερκομματικό χαρακτήρα του θεσμού.
Αντίστοιχα αιχμηρός ήταν και για την πρόταση να συμμετέχουν οι ίδιοι οι δικαστές στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Υπογράμμισε πως το πραγματικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στο Σύνταγμα, αλλά στην τακτική των εκάστοτε κυβερνήσεων, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αγνοούν επιδεικτικά τις συμβουλευτικές προτάσεις των Ολομελειών των Ανώτατων Δικαστηρίων. Όπως επεσήμανε, καταλήγουμε να συζητάμε την αναθεώρηση μιας διάταξης απλώς και μόνο επειδή η εκτελεστική εξουσία την εφαρμόζει στρεβλά.
Απαντήσεις περί μονιμότητας στο Δημόσιο
Τέλος, απέρριψε κατηγορηματικά τα σενάρια περί άρσης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Χαρακτήρισε υπερβολική και άσκοπη την όλη συζήτηση, υπενθυμίζοντας πως το άρθρο 103 παρέχει ήδη απόλυτα επαρκείς εγγυήσεις για την απόλυση υπαλλήλων λόγω ανεπάρκειας ή σοβαρών πειθαρχικών παραπτωμάτων. Η απαίτηση για ρητή συνταγματική αναφορά στην αξιολόγηση συνιστά, σύμφωνα με τον ίδιο, μια προσχηματική προσέγγιση που στοχεύει σε εντυπώσεις παρά στην ουσία της δημόσιας διοίκησης.