Σχέδιο για τον πρωτογενή τομέα, με άξονες τη μείωση του κόστους παραγωγής, τη διαχείριση του νερού και την αξιοποίηση της τεχνολογίας, παρουσιάζει ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Τσουκαλάς, σε άρθρο του στην εφημερίδα «Έλληνας αγρότης».
Ο κ. Τσουκαλάς συνδέει τον πρωτογενή τομέα με την παραγωγική αυτονομία, την επισιτιστική επάρκεια, τη διατροφική ασφάλεια, την περιφερειακή ανάπτυξη, το δημογραφικό και το εθνικό παραγωγικό μοντέλο. Υποστηρίζει ότι η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται σε αποζημιώσεις και επιδοτήσεις, επισημαίνοντας ως προβλήματα το υψηλό κόστος παραγωγής, την ακριβή ενέργεια, τους περιορισμένους υδάτινους πόρους, τις παλαιές υποδομές, τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, τη δυσκολία πρόσβασης των νέων στη γη και τη χρηματοδότηση, τη γραφειοκρατία, την κλιματική κρίση και την τεχνολογική μετάβαση.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει ως βασική κατεύθυνση μια Εθνική Στρατηγική για την πρωτογενή παραγωγή, που θα συνδέει τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τα χρηματοδοτικά εργαλεία με τις ανάγκες της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον ίδιο, εκσυγχρονισμό υποδομών, διαχείριση υδάτων, ενεργειακή μετάβαση, αγροτική οδοποιία, διαδικτυακή κάλυψη, καθώς και πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ως πρώτη προϋπόθεση θέτει τη μείωση του κόστους. Για το αγροτικό ρεύμα αναφέρει την πρόταση για ανώτατη τιμή 7 λεπτών ανά κιλοβατώρα για πέντε χρόνια, πάγιο 5 ευρώ και ρύθμιση οφειλών σε 120 δόσεις. Για τα καύσιμα, προτείνεται αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία. Ενεργειακές κοινότητες, φωτοβολταϊκά, αποθήκευση ενέργειας και συλλογικές επενδύσεις μπορούν, όπως σημειώνει, να προσφέρουν σταθερότητα και αυτονομία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στη διαχείριση του νερού. Η λειψυδρία και η κλιματική κρίση, κατά τον κ. Τσουκαλά, καθιστούν αναγκαία τα σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, τον περιορισμό των απωλειών, τα έργα αποθήκευσης και την καλύτερη αξιοποίηση κάθε κυβικού μέτρου. Υπενθυμίζει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει παρουσιάσει πρόταση πέντε αξόνων για τα ύδατα, με διαδημοτικούς φορείς, συμμετοχή αγροτών, πολυετή χρηματοδότηση των δικτύων και δημόσιο χαρακτήρα του νερού.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής περιγράφει τη γεωργία του μέλλοντος ως ολοένα και περισσότερο γεωργία δεδομένων. Αισθητήρες εδάφους, μετεωρολογικοί σταθμοί, δορυφορικές εικόνες, drones, αυτόματα συστήματα άρδευσης και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να βοηθούν τον παραγωγό να αποφασίζει πότε θα ποτίσει, πόσο λίπασμα χρειάζεται, αν υπάρχει κίνδυνος ασθένειας, πότε να συγκομίσει και πώς εξελίσσεται η απόδοση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί, όπως αναφέρει, να περιορίσει τη σπατάλη νερού, ενέργειας, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Επισημαίνει όμως ότι δεν πρέπει να δημιουργηθεί γεωργία δύο ταχυτήτων. Για αυτό θεωρεί αναγκαίες τη χρηματοδότηση εξοπλισμού γεωργίας ακριβείας, τις κοινές ψηφιακές υποδομές, την κατάρτιση των παραγωγών και τη συνεργασία με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και γεωτεχνικούς. Παράλληλα, τονίζει ότι τα δεδομένα των εκμεταλλεύσεων πρέπει να προστατεύονται, με διαφάνεια ως προς το ποιος τα συλλέγει και πώς χρησιμοποιούνται.
Ανάλογη προσέγγιση προτείνει για τη σχέση αγρότη και κράτους. Μια Ψηφιακή Αγροτική Πύλη Μίας Στάσης θα μπορούσε να διασυνδέει ΟΣΔΕ, ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, ΕΛΓΑ και Κτηματολόγιο, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και παρέχοντας ενημέρωση, γεωργικές συμβουλές και πληροφορίες για τον καιρό, την άρδευση και τους κινδύνους.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί, κατά τον κ. Τσουκαλά, ο νέος αγρότης, λόγω της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού. Αναφέρει ότι δεν αρκεί μια εφάπαξ επιδότηση και ζητεί μεγαλύτερο πριμ πρώτης εγκατάστασης, πρόσβαση στη γη και στη χρηματοδότηση, στεγαστικά και φορολογικά κίνητρα, κατάρτιση, απλούστευση διαδικασιών και εργαλεία επένδυσης σε σύγχρονο εξοπλισμό και ψηφιακά συστήματα. Ο νέος αγρότης, όπως σημειώνει, πρέπει να αποτελέσει φορέα τεχνολογικής ανανέωσης.
Συνδέει, ακόμη, την εγκατάσταση στην ύπαιθρο με την ποιότητα ζωής, αναφέροντας την ανάγκη για κατοικία, υπηρεσίες υγείας, σχολεία, παιδικούς σταθμούς, γρήγορο διαδίκτυο, μεταφορές και δημόσιες υπηρεσίες. Σε αυτή τη λογική εντάσσει το «Δικαίωμα να Μένεις», το «Δικαίωμα να Επιστρέψεις» και τα «έξυπνα χωριά», με τηλεϊατρική, ενεργειακές κοινότητες, ψηφιακές υπηρεσίες και έξυπνη διαχείριση του νερού.
Για τη νέα ΚΑΠ, ο κ. Τσουκαλάς υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στον ενεργό παραγωγό, στις μικρές και μεσαίες οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, στους νέους, στις γυναίκες της υπαίθρου και στις περιοχές με δυσμενέστερες συνθήκες. Οι ευρωπαϊκοί πόροι, σύμφωνα με την πρότασή του, πρέπει να κατευθύνονται στην ανανέωση εξοπλισμού, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, τις νέες τεχνολογίες και την αύξηση της προστιθέμενης αξίας.
Αναφέρει επίσης ότι η παραγωγή πρέπει να συνοδεύεται από περισσότερη μεταποίηση, τυποποίηση, πιστοποίηση, εξαγωγική στρατηγική και ισχυρότερα συνεργατικά σχήματα. Συνεταιρισμοί και ομάδες παραγωγών μπορούν, όπως σημειώνει, να μειώσουν το κόστος, να μοιράζονται τεχνολογικό εξοπλισμό, να ενισχύουν τη διαπραγματευτική δύναμη και να στηρίζουν μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. Προσθέτει ότι απαιτούνται ισχυρότεροι έλεγχοι στις ελληνοποιήσεις, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και μεγαλύτερη διαφάνεια από το χωράφι έως το ράφι.
Τέλος, υποστηρίζει ότι η κλιματική κρίση επιβάλλει μετάβαση από την αποζημίωση μετά την καταστροφή στην πρόληψη. Ψηφιακά μοντέλα πρόγνωσης, δορυφορική παρακολούθηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν, κατά τον ίδιο, να προστατεύσουν αποτελεσματικότερα την παραγωγή και το δημόσιο χρήμα.
Ο κ. Τσουκαλάς καταλήγει ότι στόχος δεν είναι η επιστροφή της ελληνικής γεωργίας στο χθες, αλλά η προετοιμασία της για το αύριο, με χαμηλότερο κόστος, σύγχρονες υποδομές, καλύτερη διαχείριση νερού, νέα ΚΑΠ, στήριξη του νέου αγρότη, ψηφιακή μετάβαση, ισχυρούς συνεταιρισμούς, περισσότερη μεταποίηση και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Υποστηρίζει ότι, με αυτές τις κατευθύνσεις, ο πρωτογενής τομέας μπορεί να εξελιχθεί σε σύγχρονο και παραγωγικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, ενώ το ΠΑΣΟΚ μπορεί να εγγυηθεί ένα καλύτερο αύριο για τον Έλληνα αγρότη.
