Σαφές μήνυμα πολιτικής αυτονομίας, θεσμικής ανασυγκρότησης και εκλογικής διεκδίκησης της πρωτιάς εξέπεμψαν με τις παρεμβάσεις τους ο Χάρης Δούκας, ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, σκιαγραφώντας το πολιτικό στίγμα που θέλουν να αποκτήσει το ΠΑΣΟΚ ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας τοποθετήθηκε με ιδιαίτερη ένταση απέναντι σε κάθε ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει συγκυβέρνηση «σε κανένα σενάριο», ανεξαρτήτως αποτελέσματος ή αρχηγού. Όπως υπογράμμισε, μια τέτοια στάση αποτελεί «απαράβατο όρο» για την πολιτική αξιοπιστία του ΠΑΣΟΚ και βασική προϋπόθεση προκειμένου να ενισχυθεί εκλογικά και να αποκτήσει προοπτική νίκης.
Ο ίδιος επιχείρησε να προσδώσει και ιδεολογικό βάθος στη θέση αυτή, τονίζοντας ότι το «μεγάλο όχι» προς τη ΝΔ συνιστά ταυτόχρονα «μεγάλο ναι» στις αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα. Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε αιχμές για τις «δεξιές επιλογές», μίλησε για καθαρό «όχι» στον πόλεμο του Τραμπ και των συμμάχων του, καθαρό «ναι» στην ειρήνη και αντίθεση στην υποκατάσταση του Διεθνούς Δικαίου από το δίκαιο του ισχυρού.
Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη για τολμηρή φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, με στόχο – όπως είπε – τη στήριξη της δημόσιας υγείας, της παιδείας και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Στάθηκε επίσης ιδιαίτερα στο μοντέλο διακυβέρνησης, ασκώντας έντονη κριτική στο λεγόμενο «πρωθυπουργικό μοντέλο», το οποίο χαρακτήρισε υπερσυγκεντρωτικό. Σε αυτό το πλαίσιο πρότεινε ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας, ανοικτή συζήτηση ακόμη και για άμεση εκλογή του από τον λαό, καθώς και διαχωρισμό κυβέρνησης και κοινοβουλευτικής ιδιότητας, με σημαντικό ποσοστό υπουργών να μην είναι βουλευτές.
Από την πλευρά του, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου έδωσε έμφαση στο ιδεολογικό και κοινωνικό πρόσημο της αντιπαράθεσης με τη ΝΔ, επιτιθέμενος στο βασικό – όπως το χαρακτήρισε – αφήγημα της κυβερνητικής παράταξης περί σταθερότητας και ασφάλειας. Όπως είπε, η «σταθερότητα της αδικίας» όχι μόνο δεν προστατεύει την κοινωνία, αλλά αποδυναμώνει τον πολίτη και υπονομεύει τη δημοκρατική λειτουργία.
Ο Γιώργος Παπανδρέου επιχείρησε να επαναπροσδιορίσει την έννοια της πραγματικής ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι αυτή ταυτίζεται με δικαιώματα, δημοκρατία και κράτος δικαίου, και όχι με την αναζήτηση «σωτήρων» κάθε τέσσερα χρόνια. Όπως τόνισε, ζητούμενο είναι μια κοινωνία όπου η φωνή κάθε πολίτη ακούγεται ουσιαστικά και η συλλογική ζωή οργανώνεται πάνω στην αλληλεγγύη και την κοινή δράση.
Στην παρέμβασή του έδωσε και θεωρητική διάσταση, επικαλούμενος τους Thomas Piketty, Gabriel Zucman, Daron Acemoglu και James Robinson, για να υποστηρίξει ότι χωρίς φορολογική δικαιοσύνη, συμμετοχική δημοκρατία και συμπεριληπτικούς θεσμούς, η δημοκρατία χάνει το περιεχόμενό της και οι ανισότητες παγιώνονται. Παράλληλα, επανέφερε τη σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη, μιλώντας για την ανάγκη μιας «αυτοθεσπίζουσας κοινωνίας», που συμμετέχει, διεκδικεί και αποφασίζει, χωρίς να καθορίζεται από προστάτες.
Στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά με ακόμα πιο καθαρή στρατηγική στόχευση, ο Ευάγγελος Βενιζέλος έθεσε ως βασικό στόχο για το ΠΑΣΟΚ τη νίκη και τη διεκδίκηση της καλύτερης δυνατής εκλογικής επίδοσης που θα το καταστήσει πρωταγωνιστή των εξελίξεων. Όπως υπογράμμισε, το κόμμα οφείλει, ως δύναμη ευθύνης και εξουσίας, να μην περιορίζεται σε ρόλο συμπληρώματος, αλλά να απευθύνεται με αυτοπεποίθηση στην κοινωνία ως βασικός διεκδικητής της επόμενης ημέρας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη στρατηγική διεύρυνσης, επισημαίνοντας ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να απευθύνεται «αδιαμεσολάβητα σε όλους τους πολίτες», είτε προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία είτε από τον ΣΥΡΙΖΑ. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι πολίτες δεν είναι αιχμάλωτοι των προηγούμενων επιλογών τους, στέλνοντας μήνυμα υπέρβασης των παραδοσιακών κομματικών ορίων.
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τόνισε επίσης την ανάγκη διασφάλισης της προγραμματικής και πολιτικής αυτονομίας του κόμματος, η οποία – όπως είπε – πρέπει να συνοδεύεται από ενότητα, σοβαρότητα στη δημόσια παρουσία και βαρύτητα προσώπων και θέσεων. Στο προγραμματικό πεδίο, προσδιόρισε ως βασικές προτεραιότητες την αναστήλωση των θεσμών, την αποκατάσταση της λειτουργίας του κράτους, τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, την αναπτυξιακή συστράτευση με σεβασμό στην εργασία και την επικαιροποίηση μιας στρατηγικής εθνικής ασφάλειας με ευρεία αποδοχή.
Ιδιαίτερη αιχμή άφησε και για τη συζήτηση περί συνταγματικής αναθεώρησης, σημειώνοντας με νόημα ότι αυτή έχει αξία μόνο όταν προηγείται ο σεβασμός του ίδιου του Συντάγματος, θέτοντας έτσι ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας και εφαρμογής των υφιστάμενων κανόνων.
Οι τρεις παρεμβάσεις, παρότι με διαφορετικές αφετηρίες και ύφος, συγκροτούν μια κοινή πολιτική κατεύθυνση: αυτονομία, άρνηση του ρόλου του συμπληρώματος, θεσμική ανασυγκρότηση, κοινωνική δικαιοσύνη και καθαρό στόχο την πολιτική ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ. Το συνολικό μήνυμα είναι ότι η παράταξη επιχειρεί να εμφανιστεί εκ νέου ως δύναμη εξουσίας με διακριτό ιδεολογικό και προγραμματικό στίγμα, ικανή να διεκδικήσει κεντρικό ρόλο στο πολιτικό σύστημα.