Σε μια δημοκρατία η κριτική προς την εξουσία είναι όχι μόνο θεμιτή αλλά και αναγκαία. Όταν όμως ο δημόσιος λόγος εγκαταλείπει τα γεγονότα και καταφεύγει σε κατασκευασμένες ιστορίες, τότε δεν μιλάμε πια για έλεγχο της εξουσίας αλλά για τον πιο ωμό κιτρινισμό.
Η κριτική προς τον πρωθυπουργό, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, μπορεί να ασκηθεί σε πολλά επίπεδα και για πλήθος ζητημάτων. Από την οικονομία μέχρι την εξωτερική πολιτική, από τις κοινωνικές ανισότητες μέχρι τη λειτουργία των θεσμών. Αυτή είναι άλλωστε η ουσία της δημοκρατίας: η δυνατότητα να ελέγχεται η εξουσία και να αμφισβητούνται οι επιλογές της.
Υπάρχει όμως μια διαχωριστική γραμμή που δεν μπορεί να αγνοείται. Η κριτική βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα· η συκοφαντία σε επινοήσεις.
Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησε στον δημόσιο διάλογο μια ιστορία σύμφωνα με την οποία ο πρωθυπουργός ταξίδεψε στο Ντουμπάι με την κόρη του με ιδιωτικό τζετ, με κόστος που –υποτίθεται– έφτασε τις 50.000 ευρώ. Η πληροφορία αυτή διακινήθηκε χωρίς αποδείξεις, χωρίς τεκμηρίωση και χωρίς την παραμικρή επιβεβαίωση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Όταν τμήματα του Τύπου μετατρέπουν ανυπόστατες φήμες σε “ειδήσεις”, δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη περιστατικό παραπληροφόρησης. Πρόκειται για κάτι βαθύτερο: για την πλήρη διολίσθηση σε μια λογική κιτρινισμού που υπονομεύει την ίδια την αξιοπιστία της δημοσιογραφίας.
Η δημοσιογραφία δεν είναι μηχανισμός αναπαραγωγής φημών. Είναι θεσμός ελέγχου της εξουσίας. Και για να ασκήσει αυτόν τον ρόλο πρέπει να στηρίζεται σε στοιχεία, σε έρευνα και σε τεκμηριωμένη πληροφόρηση.
Διαφορετικά, το αποτέλεσμα είναι διπλά αρνητικό. Από τη μια πλευρά πλήττεται η ποιότητα του δημόσιου διαλόγου. Από την άλλη, η πραγματική και συχνά σκληρή κριτική προς την εξουσία αποδυναμώνεται, καθώς χάνεται μέσα στον θόρυβο των ψευδών ιστοριών.
Η πολιτική αντιπαράθεση μπορεί –και πρέπει– να είναι έντονη. Όμως η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει με φήμες, υπαινιγμούς και κατασκευασμένα σενάρια.
Διότι από ένα σημείο και μετά δεν μιλάμε πια για κριτική.
Μιλάμε για τον χειρότερο δυνατό κιτρινισμό.