Η έκθεση των 127 σελίδων για τον ΟΠΕΚΕΠΕ αποτυπώνει διαφορετικά επίπεδα εμπλοκής, φερόμενες παρεμβάσεις, οικονομική ζημία και αιτήματα άρσης ασυλίας για πολιτικά πρόσωπα που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας
Νέα, ιδιαίτερα βαριά σκιά πέφτει πάνω από το πολιτικό σύστημα, καθώς οι νέες δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ βάζουν στο κάδρο 11 νυν και πρώην βουλευτές, με αιτήματα άρσης ασυλίας, αναφορές σε συνομιλίες με τη διοίκηση του οργανισμού και αξιολογήσεις για φερόμενες παρεμβάσεις σε υποθέσεις επιδοτήσεων.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της έκθεσης των 127 σελίδων, η οποία φέρει τον τίτλο «Αίτηση άρσης ασυλίας βουλευτών του Ελληνικού Κοινοβουλίου κατ’ άρθρο 62 του Συντάγματος», αποτυπώνονται μεγάλες διαφοροποιήσεις από υπόθεση σε υπόθεση, τόσο ως προς το βάθος της εμπλοκής όσο και ως προς το ύψος της φερόμενης ζημίας και τη βαρύτητα των αποδιδόμενων πράξεων.
Η περίπτωση Παπακώστα: παρεμβάσεις για αλλαγή στοιχείων και ζημία άνω των 142.000 ευρώ
Από τις περιπτώσεις που ξεχωρίζουν στη δικογραφία, εκείνη της Κατερίνας Παπακώστα, βουλευτή Τρικάλων της Νέας Δημοκρατίας, εμφανίζεται ως μία από τις πλέον επιβαρυντικές. Σύμφωνα με τη δικογραφία, η βουλευτής φέρεται να πίεζε τόσο τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ όσο και αρμόδιο κτηνίατρο περιφερειακής διεύθυνσης, ώστε να υπάρξει παρέμβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου του αριθμού των ζώων.
Η φερόμενη αυτή παρέμβαση συνδέεται με υπόθεση κτηνοτρόφου, ο οποίος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, εισέπραξε αχρεωστήτως 27.800,16 ευρώ για το 2021 και συνέχισε να λαμβάνει παρανόμως ενωσιακούς και εθνικούς πόρους και κατά τα επόμενα έτη, 2022 έως 2024. Η συνολική ζημία για την περιουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ελληνικού Δημοσίου υπολογίζεται στα 142.249,81 ευρώ.
Οι καταγεγραμμένες συνομιλίες
Οι πρώτες κλήσεις της Κατερίνας Παπακώστα προς τον Δημήτρη Μελά, σύμφωνα με τη δικογραφία, πραγματοποιήθηκαν στις 24 Αυγούστου 2021. Όταν ο πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ την κάλεσε πίσω, η βουλευτής φέρεται να του ανέφερε ότι η διαδικασία στα Τρίκαλα «σε συνεννόηση με τον Ζ.» είχε ολοκληρωθεί και ότι από Σεπτέμβριο θα έπρεπε να εξεταστεί το «υπόλοιπο κομμάτι».
Σε νεότερη συνομιλία, στις 27 Σεπτεμβρίου 2021, η βουλευτής φέρεται να ζητεί να εξεταστεί ξανά η υπόθεση, σημειώνοντας ότι «ο Μ. δεν έχει πληρωθεί τελικά» και προειδοποιώντας ότι «θα εκτεθούμε εδώ πέρα τώρα».
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το περιεχόμενο άλλης τηλεφωνικής επικοινωνίας, όπου η Κατερίνα Παπακώστα αναφέρει ότι δεν τους είχε ζητηθεί ένσταση, αλλά να μπουν «στη διαδικασία διόρθωσης», προσθέτοντας ότι ο αρμόδιος κτηνίατρος «μπήκε και διόρθωσε την ημερομηνία», ώστε να φαίνεται ότι η μείωση των ζώων είχε γίνει πριν από τον έλεγχο. Στην ίδια συνομιλία επισημαίνει ότι πρόκειται για «πολύ σημαντικό πρόσωπο» το οποίο είχαν διαβεβαιώσει «κατά 99,9%».
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Μελάς εμφανίζεται να απαντά ότι η πρόθεση υπήρχε, αλλά ζητεί να καταστεί σαφές πόσο βαθιά είχε εμπλακεί η πλευρά της μεσολάβησης σε μια διαδικασία που, όπως λέει, ήταν «παρελκυστική».
Έμμεση αναφορά στον Κώστα Αχ. Καραμανλή
Στη δικογραφία των 137 σελίδων καταγράφεται και έμμεση αναφορά στον Κώστα Αχ. Καραμανλή, ο οποίος, σύμφωνα με το περιγραφόμενο υλικό, συνδέεται με υπόθεση 37 παραγωγών που αφορούσε πληρωμές για βιολογικά.
Η αναφορά προκύπτει μέσα από συνομιλίες συνεργάτη του τότε υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Σπήλιου Λιβανού, με τον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην επικοινωνία της 11ης Σεπτεμβρίου 2021, ο συνεργάτης του υπουργού αναφέρεται σε «υπόθεση του Καραμανλή» που αφορά 37 άτομα και ρωτά «πώς θα το τρέξουμε αυτό για να το φτιάξουμε».
Ο Δημήτρης Μελάς απαντά ότι είχε προηγηθεί συζήτηση σε σύσκεψη όπου «είπε ο υπουργός τι θα μπορούσε να γίνει», ενώ σε μεταγενέστερη συνομιλία, στις 5 Νοεμβρίου 2021, άλλος συνεργάτης του υπουργού εμφανίζεται να επισημαίνει ότι «μου είπε ο Νίκος… βεβαίως, το ζητάει ο Καραμανλής, θα το κάνουμε».
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη δικογραφία, η υπόθεση σχετίζεται με επιδοτήσεις άνω των 200.000 ευρώ, γεγονός που, όπως επισημαίνεται, μετατρέπει τη φερόμενη ηθική αυτουργία από πλημμέλημα σε κακουργηματικού χαρακτήρα υπόθεση.
Η αναφορά στον Γιάννη Κεφαλογιάννη και η «ηρακλειώτικη πατέντα»
Άλλο πρόσωπο που αναφέρεται στη δικογραφία είναι ο μέχρι πρότινος υπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης Γιάννης Κεφαλογιάννης. Δεν καταγράφεται απευθείας συνομιλία του ίδιου, αλλά συνομιλία στενού συνεργάτη του με τον Δημήτρη Μελά, στις 2 Οκτωβρίου 2021.
Η συνομιλία αφορά τέσσερις παραγωγούς στο Ρέθυμνο, οι οποίοι φέρονται να είχαν λάβει παράνομα επιδοτήσεις, ενώ ο μηχανισμός ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ είχε εντοπίσει οργανωμένη απάτη εις βάρος του εθνικού αποθέματος. Στη συνομιλία γίνεται λόγος για «ηρακλειώτικη πατέντα», ενώ ο συνεργάτης περιγράφει υπόθεση με ενδιάμεσο πρόσωπο που «έφτιαξε» τέσσερα άτομα με λογική «μισά-μισά».
Στη δικογραφία επισημαίνεται ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ είχε ήδη αποστείλει προσκλήσεις επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών συνολικού ύψους 38.236,51 ευρώ. Ωστόσο, κατά την ευρωπαϊκή εισαγγελική εκτίμηση, ενεργοποιήθηκε μηχανισμός πολιτικής παρέμβασης προκειμένου να «διασωθούν» οι συγκεκριμένοι παραγωγοί, αλλά και να προστατευθεί ο μεσάζων του κυκλώματος, ο οποίος δεχόταν πιέσεις και απειλές.
Η εμπλοκή Μηταράκη μέσω Μουσουρούλη
Στο υλικό της δικογραφίας περιλαμβάνεται και αναφορά στον Νότη Μηταράκη, μέσω του πρώην βουλευτή Χίου Κώστα Μουσουρούλη. Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, η μοναδική παρέμβαση που φέρεται να συνδέεται με τον πρώην κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της Νέας Δημοκρατίας ήταν η αποστολή email προς συνεργάτη του τότε υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.
Το email, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, περιείχε μελέτη δασολόγου-γεωπόνου χωρίς άλλο σχόλιο. Η μελέτη αφορούσε υπόθεση παραγωγού της Χίου και υποστήριζε ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ είχε προβεί σε πλημμελή προσμέτρηση αγροτεμαχίου, με αποτέλεσμα να λάβει μικρότερη επιδότηση από αυτήν που, κατά τον παραγωγό, δικαιούνταν.
Η υπόθεση Τσιάρα: «Δεν πρέπει να τον κάψουμε φέτος»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά στον Κώστα Τσιάρα. Στις 5 Νοεμβρίου 2021, ο τότε προϊστάμενος της Περιφερειακής Διεύθυνσης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας του ΟΠΕΚΕΠΕ δέχθηκε τηλεφώνημα από σύνδεση καταχωρημένη στο όνομα του Κωνσταντίνου Τσιάρα, η οποία, όπως αναφέρεται, αντιστοιχούσε στο τηλέφωνο επικοινωνίας του πολιτικού του γραφείου στην Καρδίτσα.
Κωστής Χατζηδάκης: «Ο Καραμανλής έκανε μια κίνηση που δεν πρέπει να υποτιμά κανείς»
Στην καταγεγραμμένη συνομιλία, άγνωστος άνδρας από το γραφείο του υπουργού ζητεί να βρεθεί τρόπος ώστε να μην «καεί» παραγωγός από το Φανάρι Καρδίτσας, ο οποίος είχε πρόβλημα με ράμπες και γεφυράκια μέσα σε κανάλι που είχε δηλωθεί ως οικολογική εστίαση για το «πρασίνισμα». Ο συνομιλητής λέει χαρακτηριστικά ότι πρόκειται για «πολύ καλό φίλο του υπουργού» και ζητεί να του υποδειχθεί τρόπος για να μη χαθούν οι επιδοτήσεις.
Ο αρμόδιος υπηρεσιακός παράγοντας απαντά ότι έχει ήδη μπει έλεγχος και ότι η υπόθεση έχει αποτυπωθεί κεντρικά. Παρ’ όλα αυτά, δεσμεύεται ότι θα μιλήσει «με τα παιδιά να δω τι είδανε». Η συνολική ζημία για την περιουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ελληνικού Δημοσίου στην υπόθεση αυτή εκτιμάται στα 141.814,02 ευρώ.
Η συνομιλία Μελά – Σκρέκα: «Το έβαλα φορετά»
Από τις πιο ηχηρές συνομιλίες της δικογραφίας είναι εκείνη ανάμεσα στον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά και τον Κώστα Σκρέκα. Η υπόθεση αφορά παραγωγό, του οποίου το αίτημα είχε αρχικά απορριφθεί από το σύστημα μηχανογράφησης του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σύμφωνα με το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, κατόπιν πιέσεων του βουλευτή δόθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 εντολή να «ξεκλειδωθεί» το αίτημα του παραγωγού, παρακάμπτοντας κωδικούς λάθους και δικλείδες ασφαλείας. Η ζημία για τον οργανισμό υπολογίζεται σε 87.780,55 ευρώ.
Στη συνομιλία της 24ης Σεπτεμβρίου 2021, ο Δημήτρης Μελάς λέει στον Κώστα Σκρέκα: «Πρώτον σ’ έφτιαξα, αλλά μου χρωστάς γιατί έκανα τον κόσμο τούμπα». Λίγο αργότερα προσθέτει: «Ναι ρε, αφού πήγα και το έβαλα φορετά». Σε άλλο σημείο, σύμφωνα με τη δικογραφία, ο Δημήτρης Μελάς φέρεται να εξηγεί ότι όλα έπρεπε να γίνουν «εντελώς παρελκυστικά», με τον Κώστα Σκρέκα να απαντά: «Χεράτα, κατάλαβα».
Το SMS του Δημήτρη Βαρτζόπουλου
Η περίπτωση του πρώην υφυπουργού Υγείας Δημήτρη Βαρτζόπουλου αποτυπώνεται στη δικογραφία μέσα από SMS που φέρεται να απέστειλε στις 27 Οκτωβρίου 2021 στον Δημήτρη Μελά. Στο μήνυμα, με τη διατύπωση «Ο,ΤΙΔΗΠΟΤΕ ΕΓΓΡΑΦΑ ΧΡΕΙΑΣΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΑΣ», ζητείται να εγκριθεί αίτηση παραγωγού.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εκτιμά ότι το περιεχόμενο του μηνύματος δείχνει γνώση ότι ο σχετικός φάκελος ήταν άδειος ή παράτυπος και ότι επιχειρείτο εξωθεσμική, εκ των υστέρων τακτοποίηση. Η παρέμβαση, κατά την ίδια εκτίμηση, οδήγησε σε ζημία ύψους 68.884,02 ευρώ.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος υποστηρίζει ότι απλώς μετέφερε το πρόβλημα ενός μικρού κτηνοτρόφου της περιφέρειάς του και διερωτάται εάν ο ρόλος του βουλευτή δεν είναι να ασχολείται με τα προβλήματα των πολιτών.
Η εμπλοκή του Μάξιμου Σενετάκη
Η υπόθεση του βουλευτή Ηρακλείου Μάξιμου Σενετάκη σχετίζεται με παραγωγό που δεν πληρώθηκε. Σύμφωνα με το περιεχόμενο των συνομιλιών, ο βουλευτής επικοινωνεί με τον Δημήτρη Μελά και εκφράζει δυσφορία για το γεγονός ότι άνθρωποι δεν θα πληρώνονται αν έχουν «δυο προβλήματα μέσα στο χρόνο» και δεν μπορούν να τα διορθώσουν.
Σε δεύτερη επικοινωνία δίνει το ΑΦΜ συγκεκριμένου παραγωγού και ζητεί να μειωθούν τα δηλωμένα ζώα από 330 σε 240. Η απάντηση του Δημήτρη Μελά, όπως καταγράφεται, είναι αποκαλυπτική: «Τον Κ… θα στον φτιάξω αλλά να του πεις μη γυρίζει και κοκορεύεται στα καφενεία γιατί έχουνε μείνει πολλοί σαν τον δικό σου απ’ έξω». Ο βουλευτής φέρεται να απαντά πως όχι μόνο δεν θα το κάνει, αλλά «θα τον φωνάξω να του πω να κλαίγεται κιόλας ανάποδα».
Το SMS για λογαριασμό του Βασιλειάδη
Ο βουλευτής Πέλλας Βασίλης Βασιλειάδης εμφανίζεται στη δικογραφία όχι μέσω απευθείας συνομιλίας, αλλά μέσω SMS τρίτου προσώπου προς τον Δημήτρη Μελά. Το μήνυμα αναφέρει: «Από Βασιλειάδη Λάκη… ΑΦΜ… ΓΙΑ ΕΛΕΓΧΟ ΣΕ ΖΩΑ ΝΑ ΠΑΕΙ ΠΙΣΩ».
Ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία με ερώτηση προς τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ εάν «του Λάκη το έκανες». Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η προσπάθεια δεν απέδωσε, καθώς ο παραγωγός δεν εισέπραξε την επίμαχη επιδότηση, ύψους περίπου 2.500 ευρώ, ενώ του επιβλήθηκε και πρόστιμο.
Η υπόθεση Μπουκώρου: «Είναι στα κάγκελα και απειλεί να με πυροβολήσει»
Στο υλικό της δικογραφίας περιλαμβάνεται και συνομιλία του βουλευτή Μαγνησίας Χρήστου Μπουκώρου με τον Δημήτρη Μελά, για παραγωγό που περίμενε να λάβει επιδότηση περίπου 25.000 ευρώ. Ο παραγωγός όχι μόνο δεν πληρώθηκε, αλλά του επιβλήθηκε και πρόστιμο.
Σύμφωνα με τη συνομιλία, ο βουλευτής εμφανίζεται να λέει ότι ο άνθρωπος είναι «στα κάγκελα» και ότι «απειλεί να με πυροβολήσει». Ο Δημήτρης Μελάς απαντά ότι θα αναλάβει προσωπικά να φτιάξει το θέμα, «παρότι είναι παρέκκλιση».
Από την πλευρά του, ο Χρήστος Μπουκώρος υποστηρίζει ότι επιχείρησε να βοηθήσει ένα νεαρό ζευγάρι που βρέθηκε αδικαιολόγητα εκτός πληρωμών και αντιμετώπιζε πρόβλημα επιβίωσης.
Το μήνυμα του Θεόφιλου Λεονταρίδη
Στη δικογραφία περιλαμβάνεται και SMS του βουλευτή Σερρών Θεόφιλου Λεονταρίδη προς τον Δημήτρη Μελά. Στο μήνυμα ζητεί να υπάρξει κατ’ εξαίρεση και άμεση διευθέτηση της υπόθεσης παραγωγού, σημειώνοντας ότι έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς αποτέλεσμα και ότι ο ίδιος έχει υποστεί «μεγάλη ζημιά» σε επίπεδο αξιοπιστίας από το συγκεκριμένο θέμα.
Το περιεχόμενο του μηνύματος εντάσσεται, κατά την ευρωπαϊκή δικογραφία, στο συνολικό μοτίβο πολιτικών παρεμβάσεων για υποθέσεις επιδοτήσεων που είτε είχαν κολλήσει σε ελέγχους είτε είχαν μπλοκαριστεί λόγω παρατυπιών.
Το πολιτικό βάρος της δικογραφίας
Η ουσία της υπόθεσης δεν εξαντλείται μόνο στα ονόματα ή στις επιμέρους συνομιλίες. Αυτό που αναδεικνύεται από το σύνολο του υλικού είναι η εικόνα ενός μηχανισμού αλλεπάλληλων πολιτικών πιέσεων προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων παραγωγών, με κοινό παρονομαστή την επιδίωξη να ξεπεραστούν ή να παρακαμφθούν οι θεσμικοί έλεγχοι.
Η δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας καταγράφει ένα μοτίβο όπου βουλευτές, συνεργάτες πολιτικών γραφείων και παράγοντες του υπουργείου παρεμβαίνουν για εκλογική πελατεία, για «δικούς τους ανθρώπους», για φίλους υπουργών ή για υποθέσεις που θεωρούνται πολιτικά ευαίσθητες. Σε πολλές περιπτώσεις οι συνομιλίες δείχνουν όχι απλώς ενδιαφέρον για τη διεκπεραίωση ενός αιτήματος, αλλά επίγνωση ότι ζητείται εξαίρεση, ειδική μεταχείριση ή και ευθεία παράκαμψη κανόνων.
Η επόμενη μέρα
Το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ανοίγει πλέον έναν νέο, βαρύ κύκλο κοινοβουλευτικών και δικαστικών εξελίξεων. Από τη μία πλευρά, η Βουλή καλείται να εξετάσει την ποινική διάσταση για τα πολιτικά πρόσωπα που υπάγονται στο άρθρο 86. Από την άλλη, θα πρέπει να αποφασίσει και επί των αιτημάτων άρσης ασυλίας για τους 11 βουλευτές.
Το μεγάλο πολιτικό ερώτημα είναι εάν η υπόθεση θα αντιμετωπιστεί ως ακόμη μία υπόθεση διαχείρισης πιέσεων της περιφέρειας ή ως τεκμήριο οργανωμένης λειτουργίας εξυπηρετήσεων πάνω στον πυρήνα ενός ευρωπαϊκού και εθνικού μηχανισμού πληρωμών.
Σε κάθε περίπτωση, ο φάκελος του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν περιγράφει απλώς μεμονωμένες παρεμβάσεις. Περιγράφει, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας, ένα σύστημα επαφών, πιέσεων και διευθετήσεων που πλέον δεν μένει στο παρασκήνιο, αλλά περνά με θεσμικό τρόπο στο προσκήνιο της πολιτικής και δικαστικής σύγκρουσης.