Σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και εσωτερικής οικονομικής πίεσης, ο Νίκος Χριστοδουλάκης, ομότιμος καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του In Social, μιλώντας στο KONTRA και τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, έθεσε τον πυρήνα της συζήτησης: πρόκειται για πραγματική ανάπτυξη ή για μια στατιστική εικόνα που δεν φτάνει ποτέ στον πολίτη;
Όπως υπογράμμισε, «το μέτωπο αυτό θα χειροτερεύσει το επόμενο διάστημα», επισημαίνοντας ότι η ελληνική οικονομία καλείται να διαχειριστεί μια διπλή πίεση: την ήδη παγιωμένη ακρίβεια από την περίοδο της πανδημίας και τις νέες ανατιμήσεις που προκαλεί η διεθνής ένταση.
Ακρίβεια χωρίς φρένο: Πίεση στα νοικοκυριά
Ο κ. Χριστοδουλάκης στάθηκε ιδιαίτερα στο φαινόμενο της ακρίβειας, τονίζοντας ότι «παραμένει ακόμα και συμπιέζει τα πιο φτωχά εισοδήματα». Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση λειτουργεί πολλαπλασιαστικά, εντείνοντας τις ήδη υπάρχουσες ανατιμήσεις.
«Θα δώσει αφορμές σε όσους διαθέτουν εμπορεύματα στην αγορά να αυξήσουν τις τιμές χωρίς καμία εκτίμηση για τις ανάγκες του νοικοκυριού», σημείωσε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι το επόμενο διάστημα η πίεση στο κόστος ζωής θα γίνει ακόμη πιο έντονη.
Πλεονάσματα και επιδόματα: Η κριτική στη δημοσιονομική στρατηγική
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε για τη διαχείριση των πλεονασμάτων, επισημαίνοντας ότι «είναι τόσο υψηλά που επιτρέπουν στην κυβέρνηση να οργανώνει έναν εκλογικό μηχανισμό προσέλκυσης ψηφοφόρων».
Όπως ανέφερε, «δεν λέω ότι δεν βοηθάει ένα επίδομα, αλλά με λάθος τρόπο», εξηγώντας ότι η επιδοματική πολιτική ενισχύει τη ζήτηση και τελικά τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Αντίθετα, πρότεινε μια διαφορετική κατεύθυνση: «Αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι η μείωση των έμμεσων φόρων, όπως κάνουν πλέον σοβαρές οικονομίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Μάλιστα, επικαλέστηκε πρόσφατες αποφάσεις μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, τονίζοντας ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις μπορούν να ανακόψουν την άνοδο των τιμών πιο αποτελεσματικά.
«Ακορντεόν» οι ειρηνευτικές συμφωνίες: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα
Αναφερόμενος στο διεθνές περιβάλλον, ο κ. Χριστοδουλάκης χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική μεταφορά: «Οι ειρηνευτικές συμφωνίες είναι σαν το ακορντεόν. Μία φορά απλώνουν, μία φορά μαζεύουν».
Η διαρκής αυτή μεταβλητότητα, όπως εξήγησε, δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, με άμεσες οικονομικές συνέπειες: αύξηση κόστους μεταφορών, επιβάρυνση στις ασφάλειες, αλλά και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. «Όλα αυτά θα δράσουν αρνητικά στη συνολική οικονομική δραστηριότητα», προειδοποίησε.
Χαμένη ευκαιρία τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων, επισημαίνοντας ότι, παρά τη μεγάλη χρηματοδοτική ευκαιρία, η χώρα δεν πέτυχε τον αναγκαίο μετασχηματισμό.
«Κάποια έργα έγιναν, αλλά όχι όλα όσα θα μπορούσαν να γίνουν», σημείωσε, δίνοντας έμφαση στην απουσία κρίσιμων υποδομών. Όπως είπε, «θα έπρεπε να έχουν γίνει δίκτυα – ενεργειακά, μεταφορικά και εφοδιαστικά – γιατί αυτά σε προφυλάσσουν από μελλοντικές διαταραχές».
Η έλλειψη αυτών των υποδομών, σύμφωνα με τον ίδιο, αφήνει την οικονομία εκτεθειμένη σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Ανάπτυξη χωρίς βάθος: Το διαρθρωτικό πρόβλημα
Κλείνοντας, ο κ. Χριστοδουλάκης αμφισβήτησε τη βιωσιμότητα των σημερινών ρυθμών ανάπτυξης, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται για ουσιαστική πρόοδο.
«Δεν είναι μια εντυπωσιακή ανάπτυξη, αλλά η ίδια που προβλεπόταν όταν βγαίναμε από τα μνημόνια», ανέφερε, τονίζοντας ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χρόνιες αδυναμίες: χαμηλή παραγωγικότητα, ελλείψεις σε υποδομές και καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις.
Το συμπέρασμα που προκύπτει, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι σαφές: χωρίς στρατηγικές παρεμβάσεις και αλλαγή μοντέλου, η οικονομία κινδυνεύει να παραμείνει εγκλωβισμένη σε μια ανάπτυξη χαμηλής έντασης και περιορισμένης κοινωνικής διάχυσης.