Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης εισέρχεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με τα διπλωματικά σήματα να είναι αντιφατικά και το στρατιωτικό πεδίο να παραμένει ανοιχτό. Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται, οι απειλές διευρύνονται και το σενάριο γενικευμένης κρίσης παραμένει στο τραπέζι.
Στο δελτίο ειδήσεων του KONTRA και τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, ο καθηγητής διεθνών σχέσεων και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης ανέλυσε το αδιέξοδο, προειδοποιώντας για τις γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Το δίλημμα Τραμπ και το ρίσκο της κλιμάκωσης
Ο Γιάννης Βαληνάκης περιέγραψε το κρίσιμο στρατηγικό δίλημμα της Ουάσιγκτον:
«Έχει ως δίλημμα είτε να κλιμακώσει με χερσαίες επιχειρήσεις – που είναι πολύ μεγάλο ρίσκο και με αβέβαιο αποτέλεσμα – είτε να βρει ένα αφήγημα για να φύγει με το κεφάλι σχετικά ψηλά».
Όπως τόνισε, μια χερσαία εμπλοκή θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς το Ιράν διαθέτει ισχυρές άμυνες και αριθμητικό πλεονέκτημα στο έδαφος.
Στρατηγική αντοχή του Ιράν – «Άντεξε και άλλαξε το παιχνίδι»
Παρά τα πλήγματα, το Ιράν εμφανίζεται να έχει πετύχει κάτι πιο ουσιαστικό από μια στρατιωτική νίκη:
«Στρατιωτικά υπέστη πλήγμα, αλλά στρατηγικά άντεξε. Και απέδειξε ότι οι βασικοί στόχοι – αλλαγή καθεστώτος και εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος – δεν επιτεύχθηκαν».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Τεχεράνη κατάφερε να «εξάγει» την κρίση:
«Κατάφερε να σπείρει το χάος στην παγκόσμια οικονομία, με την ακρίβεια στην ενέργεια να πιέζει τις κυβερνήσεις».
Η κοινή γνώμη καθορίζει τις εξελίξεις
Καθοριστικός παράγοντας είναι – σύμφωνα με τον ίδιο – η αντίδραση των κοινωνιών:
«Η κοινή γνώμη, μόλις βλέπει την τιμή του πετρελαίου να ανεβαίνει, στρέφεται κατά της κυβέρνησης και την εξωθεί να τελειώσει γρήγορα τον πόλεμο, ακόμη και χωρίς νίκη».
Η χαμηλή στήριξη στις ΗΠΑ για κλιμάκωση περιορίζει δραστικά τα περιθώρια κινήσεων της αμερικανικής ηγεσίας.
Τουρκία: «Επιτήδειος ουδέτερος» και… kingmaker
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της Τουρκίας:
«Καιροφυλακτεί για να παίξει τον ρόλο του επιτήδειου ουδέτερου – του kingmaker που θα αναγορεύσει τον νικητή».
Όπως εξήγησε, η Άγκυρα επιδιώκει να αποδυναμωθούν και οι δύο πλευρές, διατηρώντας ανοιχτά κανάλια με όλους.
ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή ασφάλεια σε κρίσιμο σημείο
Ο Γιάννης Βαληνάκης προειδοποίησε και για τις εξελίξεις στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας:
«Αν οι ΗΠΑ αποστασιοποιηθούν από το ΝΑΤΟ, καταρρέει όλη η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης».
Στο ίδιο πλαίσιο, ανέδειξε τον κίνδυνο ενίσχυσης του ρόλου της Τουρκίας σε ένα νέο ευρωπαϊκό σύστημα άμυνας.
Ελλάδα και επόμενη μέρα – Οι πιέσεις για αποστρατιωτικοποίηση
Αναφερόμενος στην ελληνική στάση, ο ίδιος σημείωσε:
«Η Ελλάδα πρέπει να μεταφράσει τη στήριξη που έδωσε σε κέρδη την επόμενη μέρα».
Και προειδοποίησε:
«Η Τουρκία θα επιμείνει στην αποστρατιωτικοποίηση και θα ασκήσει πιέσεις – πρέπει να είμαστε έτοιμοι».
Η σύγκρουση δεν έχει καθαρό ορίζοντα λήξης. Το στρατιωτικό πεδίο παραμένει ανοιχτό, η διπλωματία ασθμαίνει και η οικονομία ήδη πληρώνει το τίμημα.
Όπως συνοψίζει η ανάλυση: Το Ιράν αντέχει, οι ΗΠΑ διστάζουν, η Τουρκία περιμένει – και η Ευρώπη αναζητά ρόλο. Και κάπου εκεί, η επόμενη μέρα δεν φαίνεται να είναι πιο σταθερή από τη σημερινή.