ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. αναμετρώνται για την πρωτοκαθεδρία στην αντιπολίτευση. Η οξύτητα της σύγκρουσης αποκαλύπτει πόσο εύκολα η διεκδίκηση πολιτικής αλλαγής υποχωρεί μπροστά στην αγωνία της κομματικής επικράτησης.
Υπάρχει κάτι βαθύτατα αποκαλυπτικό στη σφοδρότητα με την οποία συγκρούονται το ΠΑΣΟΚ και η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα. Διακηρύσσουν την ανάγκη να αλλάξει η διακυβέρνηση της χώρας, αλλά αναλώνουν όλο και περισσότερη ενέργεια στο ποιος θα προηγηθεί του άλλου. Η δεύτερη θέση αποκτά διαστάσεις ιστορικού προορισμού. Και ο πολίτης καλείται να αναγνωρίσει ως ελπίδα τη φιλονικία για τη διαχείριση της δυσαρέσκειάς του.
Παπαδοπούλου -Κωνσταντόπουλος
Η αντιπαράθεση της Άννας Παπαδοπούλου, αναπληρώτριας εκπροσώπου Τύπου της ΕΛ.Α.Σ., με τον Δημήτρη Κωνσταντόπουλο, πρώην βουλευτή και γραμματέα αυτοοργάνωσης του ΠΑΣΟΚ, έδωσε στη σύγκρουση πρόσωπα και τηλεοπτική σκηνή. Η Παπαδοπούλου κατήγγειλε εξύβριση και απειλητική συμπεριφορά και στις 12 Οκτωβρίου κατέθεσε έγκληση. Ο Κωνσταντόπουλος δήλωσε ότι ζήτησε συγγνώμη για τους οξείς χαρακτηρισμούς, αμφισβητώντας την περιγραφή όσων συνέβησαν εκτός αέρα. Τα καταγγελλόμενα έχουν πλέον πάρει τον δρόμο της δικαστικής διερεύνησης.
Το πολιτικό νόημα, όμως, υπερβαίνει το επεισόδιο. Μια μετακίνηση στελέχους γίνεται αφορμή για σύγκρουση που θυμίζει διαμάχη ιδιοκτησίας. Σαν ο άνθρωπος να ανήκει στον μηχανισμό που κάποτε επέλεξε. Σαν η κομματική ένταξη να συνεπάγεται παραίτηση από την ελευθερία της επόμενης επιλογής. Ασφαλώς κάθε μετακίνηση κρίνεται: για τη συνέπεια, τα κίνητρα, την αξιοπιστία της. Αλλά η κριτική απαιτεί επιχειρήματα. Η προσβολή φανερώνει την αδυναμία τους.
Το άρθρο του Καρτερού
Ύστερα ήρθε το άρθρο του Θανάση Καρτερού. Ο βετεράνος αρθρογράφος, στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα, επέλεξε να ανοίξει το κείμενό του με το ερώτημα: «Τελικά ο Ανδρουλάκης είναι βλάκας;». Κατηγόρησε την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ για οργανωμένη όξυνση κατά του Τσίπρα και της ΕΛ.Α.Σ. και συνέδεσε την τακτική της με τον ανταγωνισμό για τη δεύτερη θέση.
Εκεί άναψαν οι φωτιές. Το ΠΑΣΟΚ απέδωσε την επίθεση στον ίδιο τον Τσίπρα, υποστηρίζοντας ότι ο Καρτερός εκφράζει δική του υπαγόρευση, και απάντησε με καταγγελίες για τοξικότητα και παρασκηνιακές επιδιώξεις. Πρόκειται για πολιτική κατηγορία της Χαριλάου Τρικούπη· η υπαγόρευση δεν αποτελεί εξακριβωμένο γεγονός. Η ανταλλαγή, πάντως, μετέτρεψε τη διαφωνία σε αμοιβαία αμφισβήτηση προθέσεων.
Και έγινε η κόλαση του Δάντη. Με μια θλιβερή ιδιομορφία: εδώ ο καθένας τοποθετεί τον αντίπαλο στον βαθύτερο κύκλο και κρατά για τον εαυτό του το τεκμήριο της πολιτικής αρετής. Όλοι υπερασπίζονται τον δημοκρατικό διάλογο με φράσεις που τον καθιστούν αδύνατο.
Υπήρξε, ευτυχώς, και μια αντίδραση που διέσωσε το μέτρο. Ο Γιώργος Σιακαντάρης, συντάκτης του μανιφέστου της ΕΛ.Α.Σ. και υποστηρικτής της, αποδοκίμασε το άρθρο Καρτερού, επιμένοντας ότι η πολιτική σκοπιμότητα δεν δικαιολογεί τον προσβλητικό χαρακτηρισμό του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Η παρέμβασή του θυμίζει μια σχεδόν λησμονημένη υποχρέωση: το μέτρο δεσμεύει πρώτα τη δική μας πλευρά.
Η σύγκρουση
Η ανάγνωση αυτής της σύγκρουσης ως μάχης για τη δεύτερη θέση εξηγεί την ένταση. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί να γίνει ο κύριος φορέας της κυβερνητικής εναλλαγής. Ο Τσίπρας διεκδικεί να ανακτήσει την ηγεμονία στον ίδιο ευρύτερο χώρο. Κάθε μετακίνηση αποκτά συμβολικό βάρος, κάθε επεισόδιο γίνεται δοκιμασία ισχύος. Ωστόσο, το εκλογικό αποτέλεσμα παραμένει ανοιχτό. Η επιθυμία επικράτησης δεν συνιστά απόδειξη κοινωνικής εμπιστοσύνης.
Και υπάρχει το ερώτημα που οι κραυγές σκεπάζουν: ποια πρόταση ζωής καταθέτουν; Πώς θα λειτουργήσουν οι θεσμοί, πώς θα αποκατασταθεί η λογοδοσία, πώς θα αποκτήσει ο πολίτης λόγο πέρα από τη στιγμιαία χρησιμότητα της ψήφου του;
Όσο αυτά υποχωρούν, η κυβέρνηση μπορεί να προσδοκά πολιτικό όφελος από την αλληλοφθορά των αντιπάλων της. Χωρίς να χρειάζεται να οργανώσει τη σύγκρουση. Αρκεί να την παρακολουθεί.
Η δεύτερη θέση έχει σημασία όταν γίνεται αφετηρία πειστικής εναλλακτικής. Όταν μετατρέπεται σε αυτοσκοπό, αποκαλύπτει το πραγματικό μέγεθος της φιλοδοξίας: να προηγηθείς του διπλανού σου, ακόμη κι αν παραμένεις πίσω από εκείνον που υποσχέθηκες να νικήσεις.
