Σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται για ακόμη μία φορά η συζήτηση γύρω από τα F-35 και την αμυντική ισορροπία Ελλάδας – Τουρκίας, με την κυβέρνηση να απαντά σε υψηλούς τόνους στον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει «εθνική ήττα» τις εξελίξεις γύρω από το ενδεχόμενο απόκτησης των αμερικανικών μαχητικών από την Άγκυρα.
Κυβερνητικές πηγές κατηγόρησαν τον πρώην πρωθυπουργό ότι παρουσιάζει διαστρεβλωμένη εικόνα για τα δεδομένα, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε διαδικασία παραλαβής F-35. Στο επίκεντρο της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται, μάλιστα, η σημερινή συνέντευξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην «Καθημερινή».
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ ήταν σαφής ως προς το υφιστάμενο νομικό εμπόδιο. Όπως εξήγησε, υπάρχει αμερικανικός νόμος και σχετική διάταξη στον NDAA που θέτουν αυστηρούς όρους για την παράδοση των F-35 στην Τουρκία. Μέχρι αυτοί να ικανοποιηθούν, η μεταβίβαση των αεροσκαφών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Το ζήτημα, όπως ανέφερε, συνδέεται άμεσα με τους ρωσικούς S-400 που έχει αποκτήσει η Τουρκία.
Τι είπε ο Ρούμπιο για την Τουρκία
Η δήλωση του Ρούμπιο, πάντως, αφήνει ανοιχτό ένα σημαντικό παράθυρο για το μέλλον. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών ανέφερε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία, εφόσον αυτό καταστεί νομικά εφικτό, να προχωρήσει η παράδοση αεροσκαφών στην Τουρκία, καθώς η Άγκυρα έχει ήδη καταβάλει χρήματα για ορισμένα από αυτά.
Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι η παράδοση δεν είναι άμεση και ότι το ζήτημα παραμένει άλυτο. Όπως είπε, η τουρκική πλευρά γνωρίζει τους περιορισμούς και εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος, με το θέμα των S-400 να παραμένει στο επίκεντρο.
Έτσι, η εικόνα που προκύπτει είναι πιο σύνθετη από το δίλημμα «η Τουρκία παίρνει ή δεν παίρνει F-35». Η πολιτική συζήτηση αφορά πλέον το κατά πόσο μπορεί να ξεπεραστεί το αμερικανικό νομικό πλαίσιο και, εφόσον αυτό συμβεί, σε ποιον χρόνο θα μπορούσε να προχωρήσει μια τέτοια εξέλιξη.
Η απάντηση της κυβέρνησης στον Τσίπρα
Με βάση αυτή την τοποθέτηση, οι κυβερνητικές πηγές εξαπέλυσαν επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα, υποστηρίζοντας ότι «η διαστρέβλωση της αλήθειας έχει γίνει πλέον κανόνας» για τον ίδιο και το κόμμα του. Παράλληλα, χαρακτήρισαν τη συζήτηση για την άμυνα και την ασφάλεια ακατάλληλη για «φθηνή αντιπολίτευση» και υποστήριξαν ότι δεν μπορεί ένας Έλληνας πολιτικός αρχηγός να παρουσιάζει την κατάσταση ευνοϊκότερη για την Τουρκία από ό,τι την περιγράφει ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ.
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από το ενδεχόμενο μελλοντικής επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 στο σημερινό, συγκεκριμένο νομικό καθεστώς: η Άγκυρα δεν μπορεί να παραλάβει τα αεροσκάφη όσο παραμένει άλυτο το ζήτημα των S-400.
Η απάντηση της ΕΛ.Α.Σ.
Στην αντιπαράθεση παρενέβη και η ΕΛ.Α.Σ., χαρακτηρίζοντας «πατριδοκάπηλες» τις επιθέσεις της κυβέρνησης κατά του Αλέξη Τσίπρα και υποστηρίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από τα αποτελέσματα της επίσκεψης Ρούμπιο.
Στην ανακοίνωσή της, η ΕΛ.Α.Σ. υποστήριξε ότι η συμφωνία για την αναβάθμιση των ελληνικών F-16 σε διαμόρφωση Viper είχε δρομολογηθεί τον Οκτώβριο του 2017, ενώ την ίδια χρονιά είχε αποσταλεί το πρώτο Letter of Request για την απόκτηση F-35.
Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επί των ημερών της η Τουρκία ενίσχυσε τις αμυντικές της δυνατότητες μέσω συμφωνιών με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και τη Γαλλία, ενώ έκανε αναφορά και στη Συμφωνία της Μέκκας με τη Σαουδική Αραβία.
Σε ό,τι αφορά τα F-35, η ΕΛ.Α.Σ. επικαλέστηκε τις νομοθετικές παρεμβάσεις της περιόδου 2018-2019 και τον East Med Act, υποστηρίζοντας ότι τότε «πάγωσε» η διαδικασία πώλησης των αμερικανικών μαχητικών στην Τουρκία. Υπενθύμισε, επίσης, ότι τον Ιούλιο του 2019 οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν επίσημα την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.
Η ΕΛ.Α.Σ. αναφέρθηκε ακόμη στις πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι επιθυμεί να ανοίξει ο δρόμος για την πώληση F-35 στην Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να διεκδικεί ουσιαστικότερες αμερικανικές δεσμεύσεις σε ζητήματα που αφορούν τα ελληνικά συμφέροντα.
Μεταξύ αυτών, ανέφερε την πόντιση του καλωδίου, τα θαλάσσια πάρκα, το Κυπριακό και τον ελληνοτουρκικό διάλογο, αντί να επικεντρώνεται, όπως υποστήριξε, στην αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα.
Η ελληνική πλευρά και τα F-35
Στον αντίποδα, η κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35. Η Αθήνα υπέγραψε τον Ιούλιο του 2024 την επιστολή προσφοράς και αποδοχής για την απόκτηση 20 αεροσκαφών F-35, ενώ η πρώτη παραλαβή προγραμματίζεται για τον Νοέμβριο του 2029.
Το κυβερνητικό αφήγημα είναι επομένως ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη σε διαφορετική θέση από την Τουρκία: έχει συμφωνημένη προμήθεια F-35, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το αμερικανικό νομικό μπλόκο λόγω των S-400.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και το βασικό επιχείρημα του Μαξίμου απέναντι στην κριτική Τσίπρα. Ο πρώην πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει τον Ιούλιο «εθνική ήττα» την εξέλιξη γύρω από τα F-35 και είχε αποδώσει προσωπικά την ευθύνη στον Κυριάκο Μητσοτάκη, εκφράζοντας ανησυχία για την αλλαγή της ισορροπίας ισχύος στο Αιγαίο.
Το δεύτερο μέτωπο των F-16
Στην κυβερνητική επιχειρηματολογία μπαίνουν και τα F-16. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει το πρόγραμμα αναβάθμισης 83 μαχητικών F-16 στην έκδοση Viper, πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2020 και ενισχύει σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.
Το πρόγραμμα αποτελεί διαφορετικό σκέλος από την απόκτηση των F-35, αλλά εντάσσεται στον ίδιο συνολικό σχεδιασμό ανανέωσης και ενίσχυσης της ελληνικής αεροπορικής ισχύος. Η κυβέρνηση το χρησιμοποιεί ως ένα ακόμη στοιχείο για να υποστηρίξει ότι η χώρα δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις στην περιοχή, αλλά επενδύει στη διατήρηση της αποτρεπτικής της ικανότητας.
