Κύκλοι του Γιάννη Στουρνάρα απάντησαν με αιχμηρό τόνο στην ανάρτηση του Αλέξη Τσίπρα, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν όσα είπε ο Γιάννης Στουρνάρας σε πρόσφατη συνέντευξή του. Το μήνυμα της απάντησης κινείται σε δύο γραμμές. Ότι η «Ιθάκη» ως αφήγηση αφήνει εκτός τα πιο σκοτεινά επεισόδια της περιόδου, όπως τα capital controls, τις κλειστές τράπεζες και το τρίτο μνημόνιο. Δεύτερον, ότι η ιστορία του 2015 δεν «εξημερώνεται» με λογοτεχνικές εικόνες, γιατί τα μεγέθη και οι ισολογισμοί δείχνουν μια χώρα που έφτασε κοντά σε άτακτη χρεοκοπία, με τις τράπεζες σε ασφυξία και την οικονομία σε πτώση.
Στην ίδια απάντηση υπογραμμίζεται ότι η προειδοποίηση για κινδύνους είναι θεσμική ευθύνη και όχι πολιτική παρέμβαση. Η κριτική για «πολιτική μεροληψία» απορρίπτεται με το επιχείρημα πως μια κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να σιωπά όταν κρίνεται η σταθερότητα. Γίνεται επίσης αναφορά στο ζήτημα της θητείας, με την επισήμανση ότι δεν παρουσιάζεται ως προσωπική επιδίωξη, αλλά ως θέμα θεσμικής συνέχειας, ενώ το κλείσιμο της απάντησης επιστρέφει στη βασική αιχμή, ότι η ιστορία γράφεται με στοιχεία και αποτελέσματα.
Από την πλευρά του, ο Αλέξης Τσίπρας στην ανάρτησή του περιγράφει τη δική του στόχευση, να αντικρούσει όσα θεωρεί στρεβλώσεις για την περίοδο μετά το 2019. Επιτίθεται σε συγκεκριμένους επικοινωνιακούς μηχανισμούς, συνδέει τη δημόσια παρουσία του διοικητή με το ενδεχόμενο τρίτης θητείας και χαρακτηρίζει ως ακραία την αναφορά σε «εκβιασμό». Παράλληλα, επαναφέρει την κριτική ότι ο διοικητής λειτούργησε ως πολιτικό πρόσωπο στον ρόλο του, ότι επηρέασε επιλογές διοικήσεων τραπεζών και ότι σε κρίσιμες στιγμές κινήθηκε απέναντι στις επιλογές της κυβέρνησής του, ειδικά σε ζητήματα χρέους και πλαισίου επιτήρησης.
Η αντιπαράθεση δείχνει να επιστρέφει σε γνώριμο μοτίβο. Το 2015 παραμένει το κεντρικό πεδίο σύγκρουσης. Όχι μόνο για το τι έγινε, αλλά και για το ποιος έχει την ισχύ να το αφηγηθεί ως «τελική» εκδοχή.
Δεν πρόκειται για μια απλή πολιτική αψιμαχία. Από το 2014 έως σήμερα, η αντιπαράθεση πέρασε από την οικονομία στη δημόσια σφαίρα, και από εκεί στη δικαστική και επικοινωνιακή πίεση. Κάθε φορά που το θέμα επιστρέφει, επιστρέφει μαζί του και το 2015.
Το χρονικό της κόντρας Τσίπρα και Στουρνάρα
2014 Η αφετηρία της έντασης
Ο Γιάννης Στουρνάρας αναλαμβάνει διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος σε μια περίοδο που η χώρα παλεύει ακόμη με τα απόνερα των μνημονίων και τις πληγές του τραπεζικού συστήματος. Η επιλογή του φέρνει στην κορυφή του θεσμού ένα πρόσωπο με έντονο πολιτικό αποτύπωμα από προηγούμενη κυβερνητική θητεία στη θέση του υπουργού Οικονομικών της κυβέρνησης Σαμαρά. Αυτό αρκεί για να υπάρχει καχυποψία πριν καν ξεκινήσει η μεγάλη σύγκρουση.
«Σε αυτό το σημείο ο Αλέξης θύμωσε: “To πρώτο πράγμα που θα κάνω ως πρωθυπουργός θα είναι να απαιτήσω την παραίτηση Στουρνάρα. Αν χρειαστεί, θα τον πετάξω με τις κλοτσιές εγώ ο ίδιος» ανέφερε ο Γιάννης Βαρουφάκης στο βιβλίο του Adults in the Room αποτυπώνοντας την ένταση και τις διαθέσεις του Αλέξη Τσίπρα απέναντι στον Γιάννη Στουρνάρα.
2015 Η χρονιά που σφράγισε την κόντρα
Με την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία και τη συγκυβέρνηση με τους Ανεξάρτητοι Έλληνες, η σχέση κυβέρνησης και Τράπεζας της Ελλάδος γίνεται νευραλγική λόγω της διαπραγμάτευσης του πρώτου εξαμήνου. Η χώρα μπαίνει σε ένα πρωτοφανές σπιράλ διαπραγμάτευσης, ρευστότητας και πολιτικών αποφάσεων υψηλού ρίσκου.
Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε δημόσια δήλωση, κάθε προειδοποίηση, κάθε τεχνική αξιολόγηση, αποκτά πολιτικό βάρος. Η κυβέρνηση διαβάζει τις παρεμβάσεις του κεντρικού τραπεζίτη ως πολιτικό μήνυμα. Ο διοικητής τις περιγράφει ως θεσμική υποχρέωση. Η συζήτηση για τον ELA και η σκιά των capital controls γίνονται η γλώσσα μιας σύγκρουσης που δεν περιορίζεται στην οικονομία.
Τα ρεπορτάζ της εποχής έλεγαν ότι ένα από τα σενάρια που εξέταζε τότε το επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα ήταν το πώς θα μπορούσε να απομακρύνει από τη θέση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος τον Γιάννη Στουρνάρα, χωρίς τελικά να τα καταφέρει. Κυβερνητικά στελέχη και μέλη του ΣΥΡΙΖΑ ζητούν την παραίτηση Στουρνάρα την ώρα που ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ κατηγορεί για πρώτη φορά επίσημα τον διοικητή της ΤτΕ ότι θέλει να γίνει πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι δεν συνεργάζεται με την κυβέρνηση.
2016 έως 2017
Μετά το 2015, η χώρα περνά στη φάση αξιολογήσεων και εφαρμογής συμφωνιών. Η Τράπεζα της Ελλάδος βρίσκεται μόνιμα στο σταυροδρόμι Αθήνας και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, μέσα στο Ευρωσύστημα. Εκεί γεννιέται ο σταθερός πυρήνας της κόντρας.
2018 έως 2019
Σταδιακά, η αντιπαράθεση αποκτά προσωπικά χαρακτηριστικά. Στο πολιτικό πεδίο μπαίνουν ονόματα και επιθέσεις, με δημόσιες αντιπαραθέσεις και σκληρές διατυπώσεις. Παράλληλα, η συζήτηση συνδέεται με υποθέσεις που φορτίζουν το κλίμα, όπως η Novartis, και με επεισόδια που αφορούν την τραπεζική εποπτεία και τη δημόσια εικόνα θεσμών.
Το 2019, η υπόθεση με καταγγελίες για καταγραφή τηλεφωνικής συνομιλίας, σε περιβάλλον που άγγιξε και την Τράπεζα Αττικής, έδωσε νέο καύσιμο. Η πολιτική αντιπαράθεση βρήκε δίοδο σε έρευνες, διαρροές και δημόσιες ανταπαντήσεις. Σε αυτό το σημείο η κόντρα δεν περιγράφεται πια ως διαφωνία για οικονομικές επιλογές.
2020 Η ανανέωση που κράτησε ανοιχτό το μέτωπο
Η ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έκλεισε την παλιά πληγή. Η πολιτική σύγκρουση παρέμεινε ενεργή στο παρασκήνιο. Το 2015 συνέχισε να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον τρόπο που κάθε πλευρά διαβάζει το παρελθόν.
2026 Η επιστροφή της κόντρας στο προσκήνιο
Το 2026 η αντιπαράθεση αναθερμαίνεται, με αφορμή δηλώσεις και την ανταλλαγή κατηγοριών για το ποιος παραποιεί γεγονότα και ποιος λειτουργεί με πολιτικά κριτήρια. Η χρονική συγκυρία συνδέεται και με τη συζήτηση για την επόμενη μέρα στο τιμόνι της κεντρικής τράπεζας. Αυτό επαναφέρει το ίδιο μοτίβο. Δημόσιες αιχμές, θεσμική αντιπαράθεση, και ξανά η μάχη για την αφήγηση του 2015.