Τον κώδωνα του κινδύνου για τις δραματικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η διασπορά ψευδών ειδήσεων (fake news) στην παγκόσμια γεωπολιτική σκηνή και τη δημοκρατία, έκρουσε ο Γιώργος Γεραπετρίτης. Συμμετέχοντας στο Athens Alitheia Forum, σε συζήτηση που συντόνισε ο δημοσιογράφος Σταύρος Παπαντωνίου, ο Υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι μια κατασκευασμένη είδηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν παραπλανά απλώς τους πολίτες, αλλά έχει πλέον τη δύναμη να πυροδοτήσει μείζονες διεθνείς κρίσεις.
Η τέταρτη παγκόσμια απειλή και η εποχή της μετα-αλήθειας
Σύμφωνα με τον κ. Γεραπετρίτη, η παραπληροφόρηση κατατάσσεται πλέον επίσημα ως η τέταρτη μεγαλύτερη απειλή για την ανθρωπότητα, ακολουθώντας την κλιματική κρίση και τις ένοπλες συγκρούσεις. Ζούμε στην εποχή της «μετα-αλήθειας», όπου η ταχύτητα θυσιάζει την ακρίβεια και η εικόνα στοχεύει αποκλειστικά στη διέγερση του συναισθήματος.
Όπως εξήγησε, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, ένας ειδικός χρειάζεται μόλις 15 με 30 δευτερόλεπτα για να παραγάγει μια πλαστή αποτύπωση, η οποία μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια θεάσεις μέσα σε λίγες ώρες.
Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα πρόσφατες αναρτήσεις που παρουσίαζαν παλαιότερους βομβαρδισμούς από την Ουκρανία ως σημερινά χτυπήματα στη Μέση Ανατολή ή εξόφθαλμα ψευδή, έγχρωμα βίντεο με πλοία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τα οποία οι χρήστες πίστεψαν μαζικά. Ο σκοπός αυτών των ενεργειών, τόνισε, δεν είναι καθόλου αθώος. Πίσω από τις στρατιές των bots και την ψευδή πληροφορία κρύβεται συχνά η ενορχηστρωμένη προσπάθεια αλλοίωσης των δημοκρατικών εκλογικών διαδικασιών ή η πρόκληση τεχνητών γεωπολιτικών εντάσεων από ξένα κέντρα.
Η λειτουργία του Global Media Center την 1η Απριλίου
Αναζητώντας τα εργαλεία άμυνας απέναντι σε αυτόν τον σύγχρονο ολοκληρωτισμό, ο Υπουργός Εξωτερικών προχώρησε σε μια σημαντική είδηση. Ανακοίνωσε ότι από την 1η Απριλίου ξεκινά τη λειτουργία της στο Υπουργείο μια νέα, εξειδικευμένη πλατφόρμα, το Global Media Center. Το συγκεκριμένο κέντρο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, θα συγκεντρώνει άμεσα όλες τις ειδήσεις που αφορούν την Ελλάδα από κάθε μέσο και φορέα παγκοσμίως.
Ο ρόλος του θα είναι η «αποκάθαρση» της είδησης: θα ελέγχει την προέλευση και την ακεραιότητά της, προτείνοντας ταχύτατα στοχευμένες δράσεις αντίδρασης μέσω της δημόσιας διπλωματίας. Ωστόσο, ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι κανένα νομικό ή τεχνικό πλαίσιο (όπως ένας ρυθμιστικός «κόφτης») δεν αρκεί από μόνο του για να προστατεύσει την αλήθεια. Η μοναδική οριστική και βιώσιμη λύση απέναντι στη χειραγώγηση είναι η εδραίωση μιας ισχυρής ψηφιακής παιδείας, η οποία πρέπει να ξεκινάει από το σχολείο και το οικογενειακό περιβάλλον.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι ταπεινωτικές συνθήκες
Το φαινόμενο των fake news έχει έντονο αποτύπωμα και στον εν εξελίξει πόλεμο στη Μέση Ανατολή, καθώς η συλλογική συνείδηση διεθνώς διαμορφώνεται μέσα από αδιασταύρωτες πληροφορίες που πολλαπλασιάζονται γεωμετρικά μέσω των αλγορίθμων. Ερωτηθείς για την εκτίμησή του γύρω από τη διάρκεια των εχθροπραξιών, ο κ. Γεραπετρίτης απέφυγε τις ασφαλείς προβλέψεις, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «δεν υπάρχει τίποτα πιο προβλέψιμο σήμερα από το απρόβλεπτο».
Διέκρινε, ωστόσο, μια συγκρατημένη ελπίδα για σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης, καθώς εμπεδώνεται παγκοσμίως η αντίληψη πως σε αυτόν τον πόλεμο δεν θα υπάρξουν νικητές. Κλείνοντας, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της επόμενης μέρας για την εξαιρετικά ασταθή αυτή περιοχή. Όπως σημείωσε, κάθε μελλοντική συνθήκη ειρήνης οφείλει να είναι πρωτίστως βιώσιμη. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι λαοί πρέπει να αναδυθούν από αυτή τη δυστοπία με αναβαθμισμένο επίπεδο ασφάλειας και αρμονικής συνύπαρξης, χωρίς να υπάρχουν «ταπεινωμένοι λαοί», καθώς η Ιστορία έχει διδάξει πως οι ταπεινωτικές συνθήκες αποδεικνύονται πάντα εφήμερες.