Ένα πολιτικό παράδοξο, που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση, αποτυπώνεται στις δύο νέες δημοσκοπήσεις που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου. Η πλειονότητα των πολιτών επιθυμεί πολιτική αλλαγή, εκφράζει δυσαρέσκεια για την πορεία της χώρας και αξιολογεί αρνητικά την κυβέρνηση. Ωστόσο, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να καταγράφει σημαντικό προβάδισμα έναντι των κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι επιθυμούν να αλλάξει η σημερινή κυβέρνηση, αλλά κυρίως ποιο πολιτικό σχήμα μπορούν να εμπιστευτούν για την επόμενη ημέρα.
Στη δημοσκόπηση της Metron Analysis για το MEGA, το 62% δηλώνει ότι επιθυμεί πολιτική αλλαγή, έναντι 38% που προκρίνει την πολιτική σταθερότητα. Στην έρευνα της ALCO για το Flash.gr, το αίτημα αλλαγής φτάνει στο 68%, έναντι 24% που επιθυμεί τη συνέχιση της σημερινής διακυβέρνησης. Πρόκειται για διαφορετικές έρευνες, με διαφορετική διατύπωση ερωτήσεων, οι οποίες ωστόσο καταγράφουν την ίδια γενική τάση.
Η Νέα Δημοκρατία προηγείται, αλλά η κυβερνητική φθορά καταγράφεται
Στη Metron Analysis, η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει 24,1% στην πρόθεση ψήφου και 29,5% στην εκτίμηση. Η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα ακολουθεί με 12,5% και 15,3% αντίστοιχα, ενώ το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο 10,9% στην πρόθεση και στο 13,3% στην εκτίμηση ψήφου.
Η διαφορά της ΝΔ από το δεύτερο κόμμα διαμορφώνεται στις 14,2 ποσοστιαίες μονάδες στην εκτίμηση ψήφου. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Το 68% εκτιμά ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση, το 69% αξιολογεί αρνητικά το κυβερνητικό έργο και το 66% έχει αρνητική γνώμη για τον πρωθυπουργό.
Την ίδια στιγμή, η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα με 55%, ακολουθούμενη από την οικονομία με 32% και τη διαφθορά με 15%. 
Τα στοιχεία περιγράφουν μια κυβέρνηση που διατηρεί εκλογικό προβάδισμα, παρά την εκτεταμένη κοινωνική δυσαρέσκεια. Δεν δείχνουν, όμως, ότι όσοι αξιολογούν αρνητικά την κυβέρνηση έχουν ήδη καταλήξει σε κοινή εναλλακτική επιλογή.
Τσίπρας και Ανδρουλάκης: Η διεκδίκηση της πολιτικής αλλαγής
Η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα καταγράφεται δεύτερη, ενώ το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη ακολουθεί σε μικρή απόσταση.
Η Metron Analysis αποτυπώνει ότι η εκλογική βάση της ΕΛ.Α.Σ. προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και από άλλες δεξαμενές ψηφοφόρων. Το ΠΑΣΟΚ καταγράφει συσπείρωση 71%, παρουσιάζοντας παράλληλα διαρροές προς διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις.
Στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκεντρώνει 29%, ο Αλέξης Τσίπρας 13% και ο Νίκος Ανδρουλάκης 7%, ενώ ο «Κανένας» φτάνει το 25%.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν δύο διακριτά ζητήματα: την εκλογική απήχηση των κομμάτων και την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στα πρόσωπα που διεκδικούν τη διακυβέρνηση.
Για τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη, το πολιτικό ερώτημα αφορά το περιεχόμενο της αλλαγής που προτείνουν, τις προγραμματικές τους διαφορές και τη δυνατότητα συγκρότησης κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Οι αναποφάσιστοι και η απόσταση ανάμεσα στην επιθυμία και την ψήφο
Η δημοσκόπηση της ALCO καταγράφει τη Νέα Δημοκρατία στο 23,7%, την ΕΛ.Α.Σ. στο 13,5% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,3% στην πρόθεση ψήφου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το 14,3% των αναποφάσιστων, καθώς και η συσπείρωση της ΝΔ, η οποία βρίσκεται στο 60% μεταξύ των ψηφοφόρων της το 2023.
Το αίτημα πολιτικής αλλαγής δεν αποτελεί αυτοτελή εκλογική επιλογή. Περιλαμβάνει πολίτες διαφορετικών ιδεολογικών αναφορών, οικονομικών συμφερόντων και πολιτικών προσδοκιών.
Επομένως, η αριθμητική άθροιση των ποσοστών των κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν αρκεί για να περιγράψει μια δυνητική κυβερνητική πλειοψηφία. Απαιτείται να εξεταστούν οι προγραμματικές συγκλίσεις, οι μεταξύ τους διαφωνίες και οι πραγματικές διαθέσεις των ψηφοφόρων τους.
Το 64% βλέπει δεύτερες εκλογές – Το δίλημμα αυτοδυναμίας ή συνεργασιών
Ένα ακόμη στοιχείο της Metron Analysis αφορά τις προσδοκίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το 64% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι θα χρειαστεί δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, ενώ το 32% θεωρεί ότι θα προκύψει κυβέρνηση από την πρώτη κάλπη.
Παράλληλα, το 52% τάσσεται υπέρ των κυβερνήσεων συνεργασίας και το 45% υπέρ των αυτοδύναμων κυβερνήσεων. 
Η προτίμηση για συνεργασίες δεν σημαίνει αυτομάτως αποδοχή οποιουδήποτε κυβερνητικού συνασπισμού. Οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί κομμάτων, τα πρόσωπα και το προγραμματικό περιεχόμενο αποτελούν ξεχωριστά ερωτήματα.
Το ίδιο ισχύει για την πρόβλεψη δεύτερων εκλογών, η οποία αποτυπώνει την αντίληψη των πολιτών και όχι μια βεβαιότητα για το εκλογικό αποτέλεσμα.
Η επόμενη κάλπη και το πραγματικό πολιτικό ερώτημα
Οι δύο μετρήσεις περιγράφουν ένα πολιτικό περιβάλλον με τρία παράλληλα χαρακτηριστικά, υψηλή δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση, σημαντικό προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας έναντι κάθε μεμονωμένου αντιπάλου της και κατακερματισμό των προτιμήσεων στον χώρο της αντιπολίτευσης.
Για την κυβέρνηση, το ζήτημα είναι αν μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη πολιτών που δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την οικονομία, την καθημερινότητα και τη λειτουργία των θεσμών.
Για την αντιπολίτευση, η πρόκληση είναι διαφορετική: να παρουσιάσει συγκεκριμένες, αξιόπιστες και συγκρίσιμες προτάσεις διακυβέρνησης, πέρα από την καταγραφή της κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Η αντίφαση των δημοσκοπήσεων συνοψίζεται σε ένα κρίσιμο ερώτημα, όταν η πλειονότητα των πολιτών δηλώνει ότι επιθυμεί πολιτική αλλαγή, γιατί αυτή η επιθυμία δεν αποτυπώνεται με αντίστοιχη ένταση στην υποστήριξη ενός συγκεκριμένου κυβερνητικού εναλλακτικού σχήματος;
Η απάντηση θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές επιλογές, τις προγραμματικές προτάσεις και τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων μέχρι την κάλπη. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν το ερώτημα, όχι την τελική του έκβαση.


