Το μήνυμα του Χριστού διαβάζεται συνήθως μέσα από το θρησκευτικό του βάθος. Αν το απογυμνώσεις όμως από το συναίσθημα και τις κανονιστικές «διατάξεις» που όρισαν οι άνθρωποι, ιεραρχία για να έχει την εξουσία, και το δεις ψυχρά, σχεδόν πολιτικά, τότε αποκαλύπτεται κάτι πολύ πιο ριζοσπαστικό — και ίσως πιο επικίνδυνο για την εποχή του.
Γιατί ο Χριστός δεν αμφισβήτησε απλώς μια εξουσία. Αμφισβήτησε το ίδιο το μοντέλο της εξουσίας.
Σε μια κοινωνία ιεραρχική, όπου η δύναμη ήταν κάθετη, Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, θρησκευτική ελίτ, κοινωνικές τάξεις, εμφανίζεται μια φωνή που λέει κάτι σχεδόν ανατρεπτικό:
- ότι ο τελευταίος μπορεί να είναι πρώτος,
- ότι η εξουσία δεν είναι επιβολή αλλά διακονία,
- ότι ο νόμος χωρίς δικαιοσύνη είναι κενός.
Αυτό δεν ήταν απλώς θεολογία. Ήταν πολιτική πράξη.
Ο Γολγοθάς και η Σταύρωση, αν τα δεις έξω από το θρησκευτικό πλαίσιο, είναι η κλασική κατάληξη κάθε ριζοσπαστικής ιδέας που απειλεί το σύστημα:
απονομιμοποίηση, διαστρέβλωση, και τελικά εξόντωση.
Το «σταύρωσον αυτόν» δεν ήταν αυθόρμητο. Ήταν το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας χειραγώγησης, όπου η εξουσία κατάφερε να μετατρέψει την απειλή σε «ένοχο» και το πλήθος σε εργαλείο.
Και εδώ είναι το σημείο που η σύγκριση με το σήμερα γίνεται σχεδόν άβολη.
Γιατί οι μηχανισμοί δεν έχουν αλλάξει τόσο όσο νομίζουμε.
Σήμερα δεν έχουμε σταυρώσεις με ξύλο και καρφιά.
Έχουμε όμως δημόσιες «σταυρώσεις» χαρακτήρων, πολιτικών, ιδεών.
Έχουμε κατασκευασμένες αφηγήσεις.
Έχουμε την ίδια ευκολία με την οποία το πλήθος μετακινείται από τον ενθουσιασμό στην καταδίκη.
Και κυρίως, έχουμε το ίδιο βασικό πρόβλημα: μια κοινωνία που συχνά προτιμά τη βολή της κανονικότητας από τη σύγκρουση με την αλήθεια.
Το μήνυμα του Χριστού ήταν μπροστά από την εποχή του γιατί δεν πρότεινε απλώς μια αλλαγή προσώπων στην εξουσία. Πρότεινε αλλαγή λογικής.
Από την κυριαρχία στη συνύπαρξη.
Από τον φόβο στην ευθύνη.
Από την τιμωρία στην κατανόηση.
Και ίσως γι’ αυτό ήταν τόσο απειλητικό.
Γιατί ένα σύστημα μπορεί να αντέξει την κριτική.
Δυσκολεύεται όμως να αντέξει μια ιδέα που το καθιστά περιττό.
Αν το μεταφέρουμε στο σήμερα, το ερώτημα δεν είναι αν έχουμε προχωρήσει τεχνολογικά ή θεσμικά. Το ερώτημα είναι αν έχουμε προχωρήσει ως προς αυτή τη βασική ιδέα.
Και η απάντηση δεν είναι τόσο ξεκάθαρη.
Γιατί όσο η εξουσία παραμένει αυτοσκοπός και στα χέρια λίγων, όσο η αδικία αναπαράγεται και όσο το πλήθος συνεχίζει να ταλαντεύεται ανάμεσα στο «Ωσαννά» και το «Σταύρωσον», τόσο το μήνυμα εκείνης της εποχής παραμένει όχι απλώς επίκαιρο αλλά ανεκπλήρωτο.